Halk ne düşünüyor? '11.01.2008


Türkiyede kamuoyu araştırmalarına giderek daha sık müracaat edilir haline gelmektedir. Halkın çeşitli konularda ne düşündüğünü bilmek, yapılan uygulamalara yönetilenlerin tepkisini ölçmek ve takip edilecek politikalarda buna göre ayarlamalar yapmak demokratik sistemin doğasının gereğidir. Hele amaç halka hizmetse, buyurgan devlet değil hizmetkar devlet isteniyorsa, yöneticilere halka hizmet etsin ve taleplerine duyarlı olsun diye yetki veriliyorsa, devleti yönetenlerin izlenen politikalar konusunda ne düşündüğü, yapılan uygulamaları onaylayıp onaylamadığını bilmesinde, gerekirse ona göre yeni arayışlara girmesinde büyük yarar olduğu açıktır. Bu bağlamda kamuoyu araştırmaları önemli bir işlevi yerine getirmektedirler. Kamuoyu araştırmalarının da çeşitli türleri vardır. Aylık düzenli yapılanları olduğu gibi, özel bir amaçla bir defaya mahsus yapılanları, yine özel amaçlarla ama düzenli olmayan periyotlarda yapılanları vardır. Kamuoyunun tümünü konu alan, örnek uzayı bütün ülke olan araştırmalar olduğu gibi, daha daraltılmış, sadece belirli özellikleri taşıyan kitlelere müracaat eden araştırmalar vardır. Ayrıca belirli bir siyasi parti, ticari şirket, banka veya bir başka kuruluş tarafından verilen sipariş üzerine yapılan veya yaptırılan kamuoyu araştırmaları olduğu gibi, araştırma şirketlerinin kendiliklerinden yapıp yayımladıkları kamuoyu araştırmaları da bulunmaktadır. Ankarada yerleşik MetroPOLL Stratejik ve Sosyal Araştırmalar Merkezi son zamanlarda adı sık sık duyulmaya başlamış bir araştırma kuruluşudur. Kuruluşun önemli ürünlerinden biri de Türkiyede Siyasal Durum Araştırması başlığıyla aylık düzenli olarak yaptığı araştırmadır. Bu araştırmada her ay Türk kamuoyuna hayatından memnun olup olmadığından, gelecekle ilgili beklentilerine, Türkiyenin en önemli sorunlarının ne olduğundan, siyasi liderlerin performansını beğenip beğenmediğine, rejim ve laiklik tartışmalarından, başörtüsü ve Kürt sorunu konusunda ne düşündüğüne varıncaya kadar bir dizi soru sorulmakta, bir anlamda her ay düzenli olarak Türkiyenin nabzı tutulmaktadır. MetroPOLLün bu çerçevede en son yapmış olduğu araştırma 2007 Aralık tarihlidir. Liderlerin İmajı ve Kurumlara Güven altbaşlığıyla sunulan araştırma, başta cumhurbaşkanı olmak üzere başbakan, ana muhalefet lideri ile diğer muhalefet partisi lideri hakkında halkta oluşan izlenimlerin detaylı şekilde belirlenmesi; ülke yönetiminde çok önemli fonksiyonları olan başlıca kişilere ve kamu kurumlarına halkın ne kadar güvendiğinin tespit edilmesi, ve Aralık ayında gündem konusu olan bazı olayları halkın nasıl değerlendirdiğinin belirlenmesi amacıyla yapıldığŸı belirtilmektedir. Alan uygulaması Türkiyenin her yöresinden büyük yerleşim merkezlerini içine alan 26 ilin merkezleri, ilçeleri ve köylerinde toplam 1242 kişi üzerinde, cinsiyet, yaş, eğitim ve merkez ilçe kotaları uygulanarak yapılmış olan araştırma, 0,95 güven aralığı içinde yüzde +/- 3 hata payı ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın bazı önemli bulgularının şu şekilde özetlenmesi mümkündür: ¢ Yaşam memnuniyeti: Halkın %70,4inin genel olarak hayatından memnun olduğu ortaya çıkmaktadır. ¢ Beş yıl öncesine göre hayat şartları: Beş yıl öncesi ile kıyaslandığında, bugün, halkın %26,3ünün hayat şartlarının kötüleştiği, %29,8inin aynı kaldığı, buna karşılık %43.9unun hayat şartlarının iyileştiği belirlenmiştir. Halkın çoğunluğunun gelecekle ilgili olumlu beklentilere sahip olduğu, %55.3ünün önümüzdeki beş yılda hayat şartlarının daha iyi olacağını düşündüğü anlaşılmaktadır. ¢ Çözüm Bekleyen Acil Sorunlar: Araştırmanın bulgularına göre yeni hükümetin çözmesi gereken en acil sorunların başında, sırasıyla işsizlik (%28,3), terör/güvenlik (%27,2), ekonomik sorunlar (%15,5) ile yoksulluk (%5,6) gelmektedir. Bunları yine sırasıyla, eğitim (%3,9), siyasal yapı (%1,8) ve merkezi yönetimdeki sorunlar (%1,4), Kürt meselesi izlemektedir. Çözüm bekleyen sorunlar denince ezici bir çoğunlukla ekonomik sorunların gelmesi, terör dışında neredeyse ekonomi dışı bir sorunun akla gelmemesi manidardır. Önemli sorunlar sıralamasındaki ilk 4 maddeden 3ü ekonomik alanla ilgilidir. ¢ Cumhurbaşkanının faaliyetleri: Yapılan araştırma yeni Cumhurbaşkanının halktan büyük destek gördüğüne işaret etmektedir: halkın %73,9u Cumhurbaşkanının görevini yapma tarzından memnundur. Güle duyulan güven (%55,6) Sezere cumhurbaşkanlığı döneminde duyulan güvenden (%29,5) belirgin ölçüde fazladır. Gülün Cumhurbaşkanlığı görevini yürütme tarzına verilen not ortalaması 10 üzerinden 7,7dir. ¢ Laiklik ve Rejim Endişesi: Araştırmaya katılanların %35,8i Abdullah Gülün Cumhurbaşkanı seçimi sürecinde laiklik ve rejim endişesi taşıdığı, bu kitlenin %67sinin bu endişesinin halen devam ettiği, %21.3ünün ise artık bu endişeyi taşımadığı belirlenmiştir. ¢ Siyasi parti liderlerinin performansı: Katılımcılardan iktidar ve iki muhalefet partisi liderini güvenilirlik, liderlik, insanların sorunlarını önemseme, yetkinlik, yöneticilik, insanların önem verdiği konularla ilgilenme, sorunları çözebilecek projelerinin olması, demokratlığı, insanlar tarafından takdir edilmesi ve muktedir olması olmak üzere 9 ayrı kritere göre değerlendirmeleri istenmiştir. İncelenen 9 kriterin tamamında katılımcılar Başbakan Erdoğanı diğer iki muhalefet lideri Baykal ve Bahçeliden üstün bulmuştur. Katılımcılardan söz konusu liderleri görevlerini yürütme tarzına göre değerlendirmeleri istendiğinde, 10 üzerinden Erdoğana 7.6, Baykala 4.2, Bahçeliye ise 5.3 verilmiştir. Bu arada, CHP değişmeli mi? sorusuna halkın %76sının CHPnin felsefesi ve siyasetinde değişiklik yapması gerektiği cevabını vermiş olması, üzerinde durmaya değer bir noktadır. ¢ PKK ile mücadele tarzı: PKK ile mücadelede hangi liderin yaklaşımının daha mantıklı olduğu sorulduğunda, katılımcıların %61i AKP liderinin, %13.1i MHP liderinin, %6.6sı ise CHP liderinin yaklaşımını mantıklı bulmuştur. Halkın hükümetin terörle mücadele yöntemini çoğunlukla onayladığı anlaşılmaktadır. ¢ Başörtüsü/türban yasağı: Araştırmaya katılanların üçte ikisinden fazlası (%66,9) üniversitelerde bu yasağın kalkmasını isterken %29,7si yasağın devamından yana görüş belirtmiştir. Üniversitelerde süren bu anlamsız yasağın Türk halkından onay görmediği bir kez daha anlaşılmaktadır. ¢ Kurumlara güven: Araştırmaya katılanların en çok güvendiği kurum, geleneksel olduğu üzere, Ordudur. Bunu Polis, Cumhurbaşkanlığı, Anayasa Mahkemesi, Yargı ve Hükümet izlemektedir. En az güvenilen kurumların ise Medya, Politikacılar ve Ana Muhalefet olması manidardır. ¢ Avrupa Birliğine taraftarlık: Araştırmaya katılanların %61,4ünün ABye katılmaktan yana olduğu belirlenmiştir. Bu oran bir süre önce başka kuruluşlarca yapılan anketlerde gözüken yaklaşık %50nin oldukça üzerindedir. AB bağlamında belki bunun kadar ilginç bir bulgu da, ABye katılımla ilgili çalışmaların yeterli olmadığını düşünenlerin oranının %53,1 olmasıdır. Hükümetin AB çalışmalarına yeni bir ivme vermesi gerektiği anlaşılmaktadır. ¢ ABDnin Türkiyeye desteği: PKK terörü ile mücadele konusunda ABDnin Türkiyeye desteğinin yeterli olmadığını düşünenlerin oranı oldukça yüksektir (%69,3). ¢ Partilere siyasi destek: Bugün seçim olsa kime oy verirsiniz? sorusuna verilen cevaplar incelendiğinde seçimden bu yana sadece AKPnin oyları artarken (%51,9), CHP oylarında azalma olduğu belirlenmiştir.